Η Apple και τα καλύτερα προϊόντα στον κόσμο

Κάθε φορά που τα τελευταία χρόνια παρουσιάζεται, δημοσιεύεται ή κυκλοφορεί ένα καταναλωτικό προϊόν τεχνολογίας, το οποίο ανταγωνίζεται ένα αντίστοιχο της Apple, οι άνθρωποι αντιδρούν κυρίως από μουδιασμένα έως τελείως κοροϊδευτικά (με μια μικρή εξαίρεση που δεν θα μας απασχολήσει εδώ).

Τι παρακινεί αυτές τις αντιδράσεις; Βγάζει η Apple πράγματι τα καλύτερα προϊόντα στον πλανήτη; Ο Tim Cook στις παρουσιάσεις του το αναφέρει ρητά και παρουσιάζει ―αφάνταστους για πολλούς― οικονομικούς αριθμούς που το στηρίζουν, αλλά και ο αγαπημένος μας Steve δεν παρέλειπε να το αναφέρει με κάθε ευκαιρία σε κάθε παρουσίαση, συνέντευξη ή συνέδριο. «Όλοι εμείς στην Apple αφιερωνόμαστε στο να φτιάχνουμε τα καλύτερα προϊόντα» λέει κάθε στέλεχος της εταιρείας με κάθε ευκαιρία.

Τι σημαίνει όμως αυτό: ότι η Apple είναι πράγματι η καλύτερη εταιρεία στον κόσμο ή ότι όλοι οι ανταγωνιστές της φτιάχνουν πολύ κακά προϊόντα; Το δεύτερο δεν φαίνεται να συμβαίνει, μιας που ένας αντικειμενικός παρατηρητής θα μπορέσει να δει εύκολα ότι οι ανταγωνιστές της Apple κατασκευάζουν επίσης καλά προϊόντα· ίσως όχι τα καλύτερα, ίσως όχι τόσο όμορφα, ίσως όχι τόσο λειτουργικά, αλλά παρόλα αυτά προϊόντα που θα μπορούσαν να ενσωματωθούν στην ιδιωτική ή επαγγελματική ζωή ενός ατόμου και να λύσουν ένα σεβαστό προβλημάτων του. Το πρόβλημα ―για τους ανταγωνιστές της Apple φυσικά― είναι ότι η Apple κατασκευάζει όχι απλώς τα καλύτερα, αλλά εξαιρετικά προϊόντα και ―πολύ σημαντικότερο― εξαιρετικές εμπειρίες με τα προϊόντα αυτά.

Η τεχνολογία σαν τέχνη

Η κουλτούρα της Apple πάνω στην τέχνη είναι μοναδική και η αιτία γι’ αυτό πηγαίνει πίσω στο χρόνο, στη δημιουργία και στο δημιουργό της, το Steve Jobs. Ο Steve ήθελε πάντα ―και κινούσε γη και ουρανό για να το πετύχει― τα προϊόντα του να είναι τόσο όμορφα εξωτερικά όσο και εσωτερικά. Γι’ αυτό το λόγο μπορούσε να καθυστερήσει πολλούς μήνες την είσοδο στην αγορά ενός υπολογιστή επειδή ήθελε μία συγκεκριμένη πλακέτα, την οποία υπήρχε περίπτωση να δει ο τελικός χρήστης, να είναι καλαίσθητη και άρρηκτα και λειτουργικά συνδεδεμένη με το υπόλοιπο εσωτερικό του υπολογιστή.

Χάρη στην αρχή αυτή ένα μέλος της τεχνικής μας ομάδας έκανε πριν από μερικά χρόνια τη μετάβαση στο μαγικό κόσμο της Apple. «Άνοιγα για επισκευές και αναβαθμίσεις διάφορα PC (σ.σ. από καταξιωμένες εταιρείες του χώρου) και έβλεπα parts σχεδόν πεταμένα εδώ κι εκεί. Την πρώτη φορά που άνοιξα ένα Mac έμεινα με το στόμα ανοιχτό», λέει ακόμη και σήμερα. Προϊόντα όμως δεν είναι μόνο το hardware, αλλά και το software και οι υπηρεσίες. Προγραμματιστές που αναπτύσσουν λογισμικό για OS X και iOS, είτε χρησιμοποιούν τα SDK της Apple είτε όχι, μιλούν συχνά για σχεδόν μαγικό κώδικα, μοναδικά ταξινομημένο, χωρίς την παραμικρή επιπλέον γραμμή, ενώ σε υπηρεσίες όπως το iTunes Match προδιατίθεσαι θετικά ακόμα και από το εικονίδιο σφάλματος.

Τα παραπάνω παραδείγματα, αλλά και όσα άλλα μπορεί να σκεφτεί κάποιος, δείχνουν πως υπάρχει μία επιπλέον διάσταση στα προϊόντα της Aple και αυτή είναι η σύγκλιση σχεδιασμού και τεχνολογίας που επηρεάζει τη σκέψη όσων εργάζονται στην Apple. Είναι σαν να αναφερόμαστε σε μια τεράστια ομάδα καλλιτεχνών, οι οποίοι ευτυχώς για εμάς μεταμορφώνουν την τέχνη τους σε τεχνολογία.

Και αυτός είναι και ο βασικός λόγος που η Apple δίνει έμφαση στην απλότητα. Ο Steve Jobs ανέφερε περισσότερο από συχνά στις παρουσιάσεις και στις επιδείξεις που έκανε πως το δείνα προϊόν «απλώς δουλεύει». Και οφείλουμε να θυμόμαστε πάντα πως το να κατασκευάσεις ένα τεχνολογικό προϊόν που είναι απλό είναι από τα πιο δύσκολα έργα, μιας που οι απλές λύσεις απαιτούν πάντα πολύ πιο εξελιγμένες τεχνολογίες και η Apple το γνωρίζει αυτό πολύ καλύτερα από οποιονδήποτε άλλο κατασκευαστή.

Δεν είναι λίγες οι φορές που ένα προϊόν αντιγράφει την Apple και μπορεί να δημιουργήσει ένα σχετικά θετικό αρχικό συναίσθημα, το οποίο εύκολα καταστρέφεται όταν μελετήσει κάποιος τις λεπτομέρειες και κυρίως όταν το λειτουργήσει. Και το αναφέρουμε αυτό με τη μορφή κανόνα, στον οποίο δεν έχει βρεθεί ως τώρα ούτε ένα προϊόν που να λειτουργήσει σαν εξαίρεση.

Προϊόντα-μέλη οικογένειας

Τα προϊόντα της Apple όμως δεν είναι ποτέ μόνα τους. Αν πάρουμε για παράδειγμα το iTunes Match, μπορεί κανείς να ακούσει από οποιοδήποτε μέρος την αγαπημένη του μουσική στο iPhone, στο iPad, στο iPod touch, στην Apple TV και στον Mac του, χωρίς φυσικά να την έχει αποθηκευμένη σε όλες αυτές τις συσκευές. Αρκεί μία σύνδεση στο διαδίκτυο (μέσω ενσύρματου δικτύου ή μέσω δικτύου κινητής τηλεφωνίας) και μια υπομονή της τάξης των δύο δευτερολέπτων για την αρχή του κάθε κομματιού! Όταν κάποιος έχει αποκτήσει ένα iPhone και έπειτα επενδύσει και σε έναν Mac, είναι σίγουρος για μία διπλή πραγματικότητα: αφενός ότι η νέα του συσκευή θα του καλύψει διαφορετικές ανάγκες και θα του προσφέρει νέες δυνατότητες και αφετέρου πως ό,τι έχει δημιουργήσει ως τώρα δεν θα πάει χαμένο. Ένας καινούργιος Mac μετά από ένα iPhone, μόλις ενεργοποιηθεί, θα περιέχει τις επαφές, τα ηλεκτρονικά μηνύματα, τα ημερολόγια, τις υπενθυμίσεις, τους ιστοσελιδοδείκτες, τις σημειώσεις, τις φωτογραφίες και τα έγγραφα, ώστε δεν θα χρειαστεί ούτε καλώδια ούτε φλασάκια ούτε ώρες πάνω από τον υπολογιστή του για να τα ξαναπεράσει.

Η Apple πάντα αντιμετωπίζει τα προϊόντα της όχι το καθένα ατομικά, αλλά ως μέλη της ίδιας οικογένειας. Το καθένα είναι ξεχωριστό και πραγματοποιεί επιθυμίες και καλύπτει ανάγκες με το δικό του τρόπο, όλα όμως μαζί συνεισφέρουν στη δημιουργία μιας συνολικής εμπειρίας που πηγάζει από το καθένα αλλά επίσης τα αγκαλιάζει σε μία σφαίρα, της οποίας το κέντρο είναι πάντα ο χρήστης. Μέσα σε αυτή ο χρήστης αισθάνεται πάντα εξασφαλισμένος ότι δεν θα χάσει απολύτως τίποτα από την πολύτιμη δουλειά του, από τα προσωπικά του δεδομένα, αλλά και από τα κομμάτια της ψηφιακής του ζωής.

Ταυτόχρονα η παροιμιώδης ευκολία χρήσης μιας συσκευής της Apple, η οποία οφείλεται στο άρτια κατασκευασμένο λογισμικό που λύνει προβλήματα αντί να τα δημιουργεί και ενθαρρύνει το χρήστη να το πλησιάσει και να δημιουργήσει αντί να τον απωθεί, σε συνδυασμό με το αίσθημα της ασφάλειας και της μοναδικότητας που νιώθει, τον κάνει να μην θέλει να φύγει ποτέ από την οικογένεια της Apple. Όταν η Apple κατασκεύαζε μόνο Mac, υπήρχε το ρητό «once you go mac, you never go back», το οποίο πια οφείλουμε να γενικεύσουμε για κάθε προϊόν της. Κι αν νομίζετε πως χαθήκαμε στον οίστρο μας και ξεφύγαμε από το αρχικό ερώτημα, σκεφτείτε ποια άλλη εταιρεία καταναλωτικών τεχνολογικών προϊόντων το έχει καταφέρει αυτό.

Ανταγωνισμός

Μιλήσαμε για «οικογένεια προϊόντων», στην οποία το κάθε μέλος είναι ξεχωριστό και προσφέρει με το δικό του τρόπο. Πολλά μέλη σημαίνουν πολλά προϊόντα κι αυτός είναι ένας τρόπος να παρατηρήσουμε πως η Apple είναι μια εταιρεία τεχνολογίας οργανωμένη οριζόντια, ο οποία προσφέρει υλικό, λογισμικό και υπηρεσίες και συνεπώς ανταγωνίζεται με σχεδόν ολόκληρη τη βιομηχανία της τεχνολογίας, ενώ καμία άλλη εταιρεία δεν μπορεί να ανταγωνιστεί την Apple σε όλους αυτούς τους τομείς ταυτόχρονα.

Η Apple ανταγωνίζεται άμεσα με εταιρείες υλικού, δηλαδή με εταιρείες που κατασκευάζουν φορητούς και σταθερούς υπολογιστές, έξυπνα κινητά τηλέφωνα, υπολογιστές χειρός/παλάμης, φορητές συσκευές αναπαραγωγής μουσικής και βίντεο, φορητές παιχνιδομηχανές και τηλεοπτικούς αποκωδικοποιητές.

Ανταγωνίζεται επίσης τις εταιρείες που κατασκευάζουν λογισμικό, κυρίως λογισμικά συστήματα αλλά και απλές εφαρμογές. Για παράδειγμα ανταγωνίζεται τη Google με το Android της και τη Microsoft με το OS X σε αντιπαράθεση με τα Windows σε επίπεδο λογισμικού συστήματος και με τη σουίτα iWork σε επίπεδο εφαρμογών σε αντιπαράθεση με το Office· επίσης εταιρείες που κατασκευάζουν εφαρμογές για διαχείριση πολυμέσων, όπως είναι η Adobe και η ArcSoft, με τη σουίτα iLife και η λίστα συνεχίζεται…

Ανταγωνίζεται ακόμη τις εταιρείες υπηρεσιών. Το iTunes Store, το iCloud, το iTunes Match και πολλές άλλες υπηρεσίες της Apple έχουν ήδη καθιερωθεί και έχουν εξοστρακίσει τις αντίστοιχες των Amazon, Google, Microsoft, ενώ φαίνεται πως οποιεσδήποτε νέες τολμούν να κάνουν την εμφάνισή τους είναι εξαρχής καταδικασμένες.

Ανταγωνίζεται τέλος τις εταιρείες λιανικής πώλησης, κάτι που δεν διακρίνουμε τόσο στην Ελλάδα. Τα Apple Stores είναι ο καθημερινός εφιάλτης των Best Buy, των Wal-Mart, των Target, των Staples κ.ά.

Αν κοιτάξει λοιπόν κανείς το σύνολο των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων, δεν είναι ξεκάθαρη η λίστα των ανταγωνιστών της Apple, ακριβώς επειδή λόγω της οριζόντιας εξάπλωσής της έχει τέτοιους σε ολόκληρο το φάσμα της βιομηχανίας τεχνολογικών προϊόντων. Παρόλα αυτά η πραγματικότητα ισχύει: καμία άλλη εταιρεία δεν έχει (καταφέρει να έχει) τόσο σκληρή, αυστηρά στοχοθετημένη και επιτυχημένη οριζόντια στρατηγική όπως έχει η Apple. Κι αυτός είναι ο τρίτος και σημαντικότερος λόγος που η Apple δεν έχει στην πραγματικότητα ανταγωνιστές.

Η Apple δεν χρειάστηκε ποτέ να μπει στο παιχνίδι των τεχνικών χαρακτηριστικών. Πράγματι μπορεί κανείς να δει ότι σε απόλυτους αριθμούς και τελευταίες τεχνολογίες σπάνια υπερείχε. Το βασικό στοίχημα όμως για ένα προϊόν δεν είναι να έχει καλύτερους αριθμούς στα χαρτιά. Ένας Mac επί παραδείγματι, ακόμη και με τεχνολογία δύο ετών πίσω, καταφέρνει να είναι ταχύτερος από ένα άλλο, «φρέσκο» pc χάρη στο μοναδικό δέσιμο του υλικού μεταξύ του καθώς και του υλικού και του λογισμικού, μιας που δεν πρέπει ποτέ να ξεχνάμε πως η Apple είναι μια εταιρεία που κατασκευάζει η ίδια τον υπολογιστή από την πρώτη βίδα μέχρι το τελευταίο pixel εικονιδίου. Το δεύτερο βασικό στοιχείο είναι η εμπειρία που αποκομίζει ο χρήστης από την καθημερινή του τριβή με τη συσκευή του, η οποία τον αφήνει ελεύθερο και τον παρακινεί να κάνει πράγματα που αυτός θέλει, χωρίς να ασχολείται με οποιαδήποτε άλλη άχαρη πτυχή ενός υπολογιστικού συστήματος. «Απλώς δουλεύει» και όχι φυσικά μόνο του αλλά σε άρρηκτη συνεργασία με τις υπόλοιπες συσκευές της Apple που μπορεί να έχει στην κατοχή του, χωρίς ο ίδιος να απαιτηθεί να κάνει απολύτως τίποτα. Συνεπώς ναι, η Apple δεν φτιάχνει απλώς εξαιρετικά προϊόντα, φτιάχνει τα καλύτερα προϊόντα.